1. De auteur

F.J.P. Hendrickx is de ontwerper en promotor van het transdisciplinaire omvattend basisconcept van de Kritische Ontwikkelingsbegeleiding volgens Hendrickx: (KOH).Hij vertaalde deze theoretische benadering van de werkelijkheid naar de praktijk van de inpiduele ontwikkelingsbegeleiding. Hij ontwikkelde, verduidelijkte en verfijnde de neuro-, senso- psychomotorische, en vooral de praktognostische en tonusgerichte oefenideeën en de praktische begeleidingstechnieken.

Het meest kenmerkende van zijn benadering is de accentverschuiving van de gangbare pathogene oriëntatie (direct op de ziekte of het specifieke defect gericht) naar de holistische, de algemene gezondheid zoekende, salutogene oriëntatie. (zie ook Aaron Antonovsky, het SOC-concept, 1987, “Unravelling the Mystery of Health: How People Manage Stress and Stay Well”).

Vanuit deze veranderde invalshoek streeft de KOH naar een optimale werking van het inpidueel biopsychologisch organisme dat begrepen wordt als de kern van het inpiduele complexe en dynamische persoonlijkheidssysteem.

In zijn systeemtheoretische benadering gaat de auteur op zoek naar een diepgaand en coherent begrip van de factoren die de stabiliteit, het weerstandvermogen, de efficiëntie en de doeltreffendheid van het gedragssysteem in zijn geheel bepalen en die aan de basis liggen van de gewenste dynamiek (de beweging) naar betere gezondheid.

Verder speurt hij expliciet en systematisch naar de beste manier waarop deze “gezondmakende” (salutogene) factoren bij de inpiduele persoon optimaal geactiveerd kunnen worden.

Hendrickx heeft de KOHdus ontworpen en uitgewerkt als een salutogene benadering van de mens die in de eerste plaats gericht is op het optimaliseren van de algemene gezondheid, om zo de vitaliteit, het zelfvertrouwen, het prestatievermogen en de algemene stress_tolerantie te verhogen.

Een in het oog springend aspect van deze visie is dat ze specifieke klachten en tekortkomingen van zeer verscheiden aard en graad herinterpreteert en identificeert als mogelijke symptomen van een niet optimale systeemwerking. Hierdoor wordt de te eenvoudige lineaire oorzaak-gevolg relatie vervangen door de werkhypothese van een complexe, “recursieve” of circulaire oorzakelijkheid. De klachten worden begrepen en geanalyseerd als symptomen van de ontreddering van het gedragssysteem.

In dit systeemgericht gezondheidsperspectief en in direct contact met de praktijk construeerde F.J.P. Hendrickx in zijn 45 jarige loopbaan als hulpverlener een wetenschappelijk gefundeerde visie op de complexe menselijke persoonlijkheid die de praktijk van de kritische ontwikkelingsbegeleiding stevig onderbouwt en heuristisch inspireert.

Deze “theorie van de praktijk” presenteert zich als een coherente, omvattende en sterk gedifferentieerde vitaal-affectief-cognitieve handelingstheorie die het geleefde lichaam, als biopsychologisch organisme, een oorspronkelijke en centrale plaats toekent.

Om deze complexe handelingstheorie in de praktijk hanteerbaar, te maken, heeft Hendrickx ze overzichtelijk voorgesteld in zijn topologische tetraëdermodel. In dit functioneel structuurmodel wordt de universele structuur en organisatie van het persoonlijke gedragssysteem schematisch in beeld gebracht. Het biedt een overzicht van de complexe wederkerige dynamiek (de organisatie) die vier geïdentificeerde kernsystemen (de structuurcomponenten) integreert tot één persoonlijk gedragssysteem.

Zijn naadloos op dit functionele gedragsmodel aansluitende visie op de o ntwikkelings-dynamiek van het gedragssysteem heeft hij uitdrukkelijk geformuleerd in zijn complexe orthogenetische ontwikkelingstheorie. Hierin wordt een universeel procesmodel voorgesteld van de orthogenetische verwervingsdynamiek die aan de basis ligt van het echte inzichtelijke leren (microgenese). De vijf expliciet beschreven orthogenetische verwervings-fasen (alfa, bèta, gamma, delta en epsilon) vormen het dynamische leidmotief dat alle aspecten van de kritische ontwikkelingsbegeleiding systematisch en fundamenteel bepaalt.

De auteur presenteert het functionele tetraëdermodel en de complementaire complexe orthogenetische ontwikkelingstheorie als overzichtelijk en inspirerend referentiekader voor de drie elkaar aanvullende (complementaire) stappen die de ontwikkelingsbegeleiding in de concrete praktijk “kritisch” maken:

1. de kritische probleemanalyse (probleemsynthese en effect-evaluatie) van het inpiduele gedragssysteem,
   
   
2. installatie van een kritische begeleidingsrelatie tussen begeleid(st)er, kind (persoon) en leefmilieu.
   
   
3. de actuele kritische ontwikkelingsbegeleiding van de inpiduele persoon (kind).

2. Achtergrond en activiteiten

• 1956 Licentiaat in de Lichamelijke Opvoeding, K.U.Leuven
• 1958 Graduaat Kinesitherapie, K.U. Leuven
• 1976 Licentiaat in de Motorische Revalidatie en Kinesitherapie, K.U.Leuven

In 1958 opleiding in de Neurologische Ontwikkelingstherapie (NDT)
bij Bertha en Karel Bobath in London.

Gedurende 40 jaar verbonden aan het Sint Gerardusinstituut voor Spastische Kinderen in Diepenbeek als therapeut, therapeutisch coördinator en als therapeutisch directeur. Op rust in juni 1997.

Van 1968 tot 1976, opleidingcycli in de neuro-kinesiologische ontwikkelingstherapie volgens Vojta in Keulen (Kinderklinik Universität, 1968) en München (Kinderzentrum, Lindwurmstrasse,1973 en 1976).

In 1967 als Fulbright fellow naar VSA: School for Applied Social Sciences (SASS): de Western Reserve University in Cleveland, USA. Gastdocent Bobath-therapie aan deze Universiteit. Gasttherapeut in “The Centre for Spastic Children”, Cleveland.

De auteur doceerde 21 jaar (1976 – 1997) aan de Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie van de K.U.Leuven (Instituut voor Lichamelijke Opvoeding) als co-titularis van de vakken:

• Motorisch Leren (L 577)
• Motorische revalidatie bij patiënten met neuromotorische aandoeningen, theorie.
• Bobath en Vojta (L 575)
• Motorische revalidatie bij patiënten met neuromotorische aandoeningen, demonstraties, oefeningen, kliniek. (L 576)
  

De auteur werd Emeritus aan de K.U.Leuven in september 1997.

Naast zijn academische loopbaan vervulde hij ook nog de andere opdrachten of functies:

• Sinds de oprichting in 1985 tot 1991 van de (nu toonaangevende) “Autismus-Therapie-Ambulanz Saar” (Saarlouis, Duitsland) intensief betrokken bij de individuele follow up, probleemanalyse en de behandelingsplanning en bij de grondige KOH-vorming van het personeel (therapeuten, leerkrachten, psychologen).
  
  
• Van 1986 tot 1989 lid van de Interuniversitaire Werkgroep van de Belgische afdeling van het “W.H.O.-interlandenproject: Preventie van Vallen bij Bejaarden”. In het kader van het WHO-Globaal Programma voor Preventie van Ongevallen. Onder voorzitterschap van Dr. Fontaine van het Ministerie van Volksgezondheid.
  
  
• 1994, Project MALTA. In het kader van een Hulpprogramma van de Europese Gemeenschap en het Belgisch Ministerie van Volksgezondheid betreffende de Reorganisatie van de Geestelijke Gezondheidszorg. Adviseur voor begeleiding van Kinderen met Autisme, Kinderen met Cerebral Palsy.
  
  
• 1997-2000. MAROKKO. Driejarige opleidingscyclus voor therapeuten, opvoeders en psycho-pedagogen van meerdere centra voor de begeleiding van kinderen met een handicap. Introductie: “Steunpunt Marokko”. Initiatief van “Le Centre AMVIM ” (Association Marocaine pour une Vie Meilleure), Kenitra.
  
  
• Sinds 1997 therapeutisch supervisor in de “Vzw De Wilg, Centrum voor Kritische Ontwikkelingsbegeleiding” te Hasselt. Is hier permanent (voormiddag) beschikbaar voor kritische probleemanalyse van inpiduele personen. Is verantwoordelijk voor inpiduele begeleiding, bijscholing en specialisatie van kritische ontwikkelingsbegeleiders vertrekkende van hun eigen patiënten.
  
  
• Geeft in C.C. te Hasselt voor alle geïnteresseerden een terugkerende vijfdelige cyclus basislezingen voor over de optimale ontwikkeling van: (1) de baby, (2) de peuter/kleuter, (3) het lagere schoolkind, (4) de middelbare scholier en de student hoger onderwijs, (5) de volwassene. Georganiseerd door “De Wilg vzw, Centrum voor Kritische Ontwikkelingsbegeleiding”.
  
  
• Hoofdverantwoordelijke en hoofddocent van de driejarige basisopleiding tot “Kritische Ontwikkelingsbegeleider”. Georganiseerd door de V.K.O.H.
  
  
• Organiseert in Hasselt, aansluitend op de driejarige basisopleiding, doorlopend jaarcursussen voor permanente bijscholing, verdieping en herbronning.
  
  
• Geeft informatieve lezingen voor scholen en ouders, leerkrachten. Werkt frequent mee aan conferentiedagen en studiedagen georganiseerd door scholen, professionele groepen, instituten en organisaties voor hulpverlening.